Przyszłość funduszy unijnych 2014-2020
poniedziałek, 23 stycznia 2012 10:28
FUNDUSZE UNIJNE na lata 2014-2020
Do połowy roku 2012 resort rozwoju regionalnego przedstawi do akceptacji rządu projekt systemu zarządzania unijnymi środkami w latach 2014-2020. Chodzi m.in. o propozycje ilości i tematyki programów operacyjnych - zapowiedziała minister Elżbieta Bieńkowska.
W przyszłej perspektywie finansowej prawdopodobnie programów operacyjnych będzie więcej niż obecnie; więcej środków będzie także dzielonych na poziomie województw, a nie centralnie. Zmieni się sposób zarządzania programami.
Minister poinformowała, że wstępny szkic dokumentu, który rozstrzygnie, jakie rozwiązania będą przyjęte w nowym okresie wydatkowania unijnych środków, jest już w ministerstwie opracowany. W lutym jego założenia poznają samorządy regionów i ministerstwa.
Chodzi o określenie struktury oraz spraw organizacyjnych związanych z wydawaniem unijnych pieniędzy. Dokument ma m.in. zaproponować liczbę i tematykę programów operacyjnych, wskazać podmioty zarządzające nimi oraz określić filozofię działania w tym zakresie.
"Jednym z podstawowych pytań jest kwestia ilości programów operacyjnych. Na pewno chcemy, aby nadal było 16 programów regionalnych. Otwarta jest natomiast kwestia ilości programów krajowych. Prawdopodobnie będzie ich więcej niż dotąd" – twierdzi Pani Bieńkowska.
Projekt zakłada np. możliwość podziału obecnego programu "Infrastruktura i Środowisko", dysponującego kwotą blisko 28 mld euro, który - z racji swojej wielkości - jest bardzo trudny w zarządzaniu i rozliczaniu. W nowej perspektywie finansowej programów ma być więcej, ale bardziej wyspecjalizowane.
Rozstrzygnięcia wymaga także to, kto ma zarządzać programami operacyjnymi - Ministerstwo Rozwoju Regionalnego czy - i w jakim zakresie - także inne resorty.
"Mamy trzy warianty. W najbardziej skrajnym MRR oddaje niemal wszystko, zostawiając tylko programowanie strategiczne. Warto jednak pamiętać, że w trudnym okresie, który mamy za sobą, obecny system - gdzie zarządzającym jest MRR, skupiający wiele kompetencji w jednym ręku - zadziałał dobrze. Na razie kwestia przyszłości pozostaje otwarta, do decyzji rządu" - tłumaczy minister.
W przyszłej perspektywie utrzymany zostanie osobny program dotyczący rozwoju Polski Wschodniej, choć na podobnych zasadach środki będą mogły otrzymać także inne wymagające szczególnego wsparcia miejsca w pozostałych województwach.
O tym, w jaki sposób te fundusze zostaną rozdysponowane, zdecyduje Ministerstwo wspólnie z samorządami - gdy wiadomo już będzie ile pieniędzy Polska będzie miała do dyspozycji. Jednak biorąc pod uwagę cele strategii Europa 2020 najważniejsze będą innowacje oraz współpraca biznesu z uczelniami. W infrastrukturze "twardej" położony zostanie nacisk na kolej, drogi i gospodarkę wodno-ściekową, zgodnie ze zobowiązaniami akcesyjnymi. Nieodzowne okazuje się także dalsze prowadzenie działań dotyczących rozbudowy społeczeństwa informacyjnego i gospodarki opartej na wiedzy. Bez tego trudno będzie dołączyć do światowej czołówki. Podobnie z zacieśnianiem współpracy ponadregionalnej czy rozwojem kapitału ludzkiego.
KIERUNKI EWOLUCJI WYKORZYSTANIA ŚRODKÓW EUROPEJSKICH
Prace nad nowymi instrumentami jeszcze trwają, znane są kierunki i projekty podstaw prawnych niektórych nowych programów natomiast w dalszym ciągu pozostaje wiele niewiadomych dotyczących ostatecznego kształtu nowej perspektywy finansowej. Większość zasad, obecnie testowanych instrumentów inżynierii finansowej będzie uwzględniona w nowych programach. Komisja Europejska planuje stosować instrumenty inżynierii finansowej we wszystkich celach tematycznych i priorytetach przewidzianych w nowych programach. Do bardzo ważnych nowości należeć będzie zmiana w postaci zezwolenia na łączenie takich instrumentów z dotacjami bezzwrotnymi, na co dzisiaj Komisja Europejska nie pozwala. KE zamierza także wzmocnić koordynację i kontrolę nowych instrumentów, aby m.in. uniknąć nakładania się różnych środków wsparcia. Państwo Członkowskie będzie musiało jednak dokonać dokładnej oceny luk w funkcjonowaniu rynku, w tym sprecyzować realną lukę finansową. Dopiero później będzie można opracować i wdrożyć konkretne instrumenty. Środki zainwestowane w ten rodzaj instrumentów wsparcia, będą pracowały dla beneficjentów przez co najmniej 10 lat od daty zamknięcia danego programu. Według różnych szacunków, w ramach polityki spójności w Polsce, może zostać uruchomionych nawet 30 mld euro w takich instrumentach. Do tego dochodzi oferta programów ramowych (COSME i HORIZON), gdzie po 2013r. KE planuje uruchomić prawie 5 mld euro (w instrumentach inżynierii finansowej) głównie na innowacje i dla sektora MŚP.
Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI), unijna instytucja z Luksemburga, niedawno zaprezentował nowy program poręczeniowy dla innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw (RSI), który zainaugurowano oficjalnie w Brukseli w ramach 7 Programu Ramowego. W ramach programu zakłada się bliską współpracę z bankami w celu sfinansowania projektów badań, innowacji i rozwoju MŚP.
Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (MRR) planuje od 2012, wdrażanie nowych instrumentów inżynierii finansowej w ramach Programu Operacyjnego „Kapitał Ludzki". Instrumenty te będą dedykowane wsparciu podmiotów ekonomii społecznej oraz osobom fizycznym, planującym rozpoczęcie działalności gospodarczej. W sumie, w ramach kwoty prawie 50 mln EUR, MRR planuje uruchomić w ramach 5 makroregionów wsparcie finansowe i doradcze poprzez pośredników finansowych (banki, fundusze pożyczkowe i poręczeniowe).
Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości posiada już plany nowych projektów systemowych agencji skierowanych wyłącznie do mikro i małych firm, w zakresie wsparcia dostępu do zewnętrznego finansowania zwrotnego. Przedsiębiorca otrzymałby wsparcie coachingowe oraz szkoleniowe, w ramach którego, doradcy finansowi diagnozowaliby potrzeby i możliwości firmy a następnie towarzyszyli w procesie doboru, pozyskania i spłaty zobowiązania.
Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) wdraża obecnie instrumenty w ramach: JEREMIE i JESSICA (RPO), PO Rozwój Polski Wschodniej oraz Kredyt technologiczny (PO Innowacyjna Gospodarka). W ramach inicjatywy JEREMIE wdrażanej obecnie w pięciu regionach kraju (woj. dolnośląskie, wielkopolskie, łódzkie, pomorskie i zachodniopomorskie) do przedsiębiorców w 2012r. trafi ponad 1,6 mld zł w postaci pożyczek, kredytów i poręczeń. JEREMIE ma na celu przede wszystkim pomóc w kreowaniu aktywności gospodarczej mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, również tych znajdujących się w początkowej fazie działalności – start-upy. Produkty te pojawiają się tam, gdzie dotychczasowe instytucje finansowe nie są w stanie finansować rozwoju przedsiębiorców z sektora MŚP lub wymagają od nich spełnienia dodatkowych, często zaporowych warunków. Inicjatywa JEREMIE ma pomóc tym przedsiębiorstwom, które na „zwykłym” rynku komercyjnym miałyby ogromne trudności z uzyskaniem kredytów. Inicjatywa skierowana jest przede wszystkim dla tych przedsiębiorstw, które: rozpoczynają działalność (startup-y), nie posiadają historii kredytowej, nie posiadają zabezpieczeń o wystarczającej wartości.
O wsparcie w ramach JEREMIE ubiegać się mogą również inne firmy z sektora mikro, małych i średnich, które chcą przeznaczyć wsparcie na budowę, rozbudowę lub rozszerzenie działalności gospodarczej.
BGK przygotuje także instrumenty quasi kapitałowe i linie finansowe dla pośredników finansowych. Z kolei dzięki wdrożeniu inicjatywy JESSICA (rozwój miast) zrealizowane zostaną projekty, które nie miałyby szans na pozyskanie środków na warunkach rynkowych, przede wszystkim z uwagi na specyfikę przedsięwzięć rewitalizacyjnych, tj. relatywnie niską rentowność inwestycji, wysokie ryzyko związane z realizacją, czy też udział komponentu społecznego, traktowanego często drugoplanowo w ocenie projektu dokonywanej przez banki komercyjne. Na wsparcie w ramach inicjatywy JESSICA mogą liczyć takie projekty, jak przekształcanie zdegradowanych i nieużytkowanych obiektów przemysłowych, w których będą mogły mieścić się np. galerie, teatry, sale koncertowe, kina czy centra konferencyjne. Aby zwiększyć ich rentowność, można wydzielić w nich przestrzeń na cele komercyjne. Wśród podmiotów uprawnionych do ubiegania się o wsparcie w ramach tej Inicjatywy są m.in. samorządy lub podmioty z ich udziałem, szkoły wyższe, kościoły, spółdzielnie mieszkaniowe, Towarzystwa Budownictwa Społecznego, wspólnoty mieszkaniowe czy podmioty utworzone w ramach partnerstwa publiczno - prywatnego.
BGK prowadzi również nabory wniosków w ramach działania 4.3 PO IG (kredyt technologiczny), działanie te cieszy się ogromnym zainteresowaniem beneficjentów. W 2012 roku planowane są w ramach działania 4.3 co najmniej dwa konkursy oraz znaczne zwiększenie dostępnych środków.
Krajowy Punkt Kontaktowy Programu na rzecz konkurencyjności i innowacji dla polskiego rynku finansowego, CIP, (KPK) podał informację o objęciu przez Polskę pozycji lidera pod względem liczby pośredników i instrumentów finansowych zakontraktowanych w ramach tego programu ramowego. Prawie miliard euro, w ramach 17 preferencyjnych instrumentów finansowych, trafi w postaci kredytów, poręczeń i leasingu do polskich mikro, małych i średnich firm. Przedstawiciel KPK zachęca także do korzystania z Europejskiego Instrumentu Mikrofinansowego Progress, nowego programu wspólnotowego, w ramach którego polskie instytucje finansowe mogą otrzymać poręczenia lub pożyczki podporządkowane w celu wygenerowania wsparcia dla mikro start up.
Eksperci przestrzegają jednak przed przeregulowaniem nowych środków wsparcia i koniecznym dostosowaniem ich do aktualnej sytuacji rynkowej. Podkreślają także, że instrumenty te nie powinny konkurować z rozwiązaniami rynkowymi, a wspierać instytucje finansowe w finansowaniu przede wszystkim projektów i podmiotów niskobankowalnych.
Informacje zawarte w komunikatach prasowych Komisji Europejskiej w taki sposób przedstawiają proponowane formy tzw. Funduszy Unijnych.
Nowe unijne zasady pozyskiwania funduszy: zwiększenie kapitału podwyższonego ryzyka dla MŚP i ułatwienie dostępu do kredytów
Dostęp do finansowania jest kluczowym czynnikiem przyczyniającym się do poprawy konkurencyjności i zwiększenia potencjału wzrostu MŚP. W kontekście obecnego kryzysu, którego szczególną cechą jest spadek udzielania pożyczek i kredytów w gospodarce realnej, takie przedsiębiorstwa mają coraz większe trudności z dostępem do pożyczek. Z tego powodu Komisja Europejska przedstawiła strategię na rzecz propagowania lepszego dostępu do finansowania dla MŚP. Obejmuje ona plan działania UE, przewidujący między innymi zwiększenie wsparcia finansowego z budżetu UE i Europejskiego Banku Inwestycyjnego, oraz wniosek w sprawie rozporządzenia ustanawiającego jednolite zasady wprowadzania na rynek funduszy kapitału podwyższonego ryzyka.
Nowe rozporządzenie ułatwi inwestorom dysponującym kapitałem venture pozyskanie środków finansowych w całej Europie, z korzyścią dla przedsiębiorstw rozpoczynających działalność. Podejście jest proste: po spełnieniu szeregu wymagań wszyscy kwalifikujący się zarządzający funduszami mają możliwość pozyskiwania kapitału w ramach „Europejskiego funduszu kapitału podwyższonego ryzyka” w całej UE. Nie będą oni już musieli spełniać skomplikowanych wymogów, które różnią się w zależności od państwa członkowskiego. Poprzez wprowadzenie jednolitego zbioru przepisów fundusze kapitału podwyższonego ryzyka staną się bardziej atrakcyjne dla inwestorów, dzięki czemu będzie można zaangażować w nie więcej kapitału i będą one większe.
Wg. KE ułatwienie dostępu do finansowania dla MŚP jest priorytetem numer jeden w przezwyciężeniu kryzysu. W planie działania podkreśla się, że Europa robi wszystko, by poprawić dostęp MŚP do finansowania poprzez wzmocnienie unijnych instrumentów finansowych na rzecz MŚP oraz poprawie ich dostępu do rynków finansowania.
Według KE w Europie potrzebne jest więcej kapitału podwyższonego ryzyka. Przy pomocy kapitału podwyższonego ryzyka przedsiębiorstwa staną się bardziej innowacyjne i konkurencyjne, co stworzy z nich europejskie firmy przyszłości. Aby wspierać najbardziej obiecujące nowe przedsiębiorstwa, fundusze kapitału podwyższonego ryzyka muszą stać się większe i bardziej zróżnicowane pod względem dokonywanych przez nie inwestycji. Przyszłe działania KE mają na celu znaczny udział w rozwoju tego wschodzącego rynku.
- Planowane jest ustanowienie jednolitego zbioru przepisów dotyczących wprowadzania na rynek funduszy w ramach „Europejskich funduszy kapitału podwyższonego ryzyka”. „Europejski fundusz kapitału podwyższonego ryzyka” ma trzy podstawowe cechy:
- inwestuje w MŚP 70% kapitału, do którego przekazania zobowiązali się jego sponsorzy;
- zapewnia tym MŚP finansowanie w postaci kapitału własnego lub instrumentów quasi-kapitałowych (tj. „świeży kapitał”);
- nie wykorzystuje dźwigni finansowej (tj. fundusz nie inwestuje kapitału powyżej kwoty, do której wpłacenia zobowiązali się inwestorzy, czyli nie jest zadłużony).
Podczas pozyskiwania środków w całej UE wszystkie fundusze, które działają w tych ramach, muszą przestrzegać jednolitych przepisów i norm jakości (w tym norm dotyczących ujawniania informacji inwestorom oraz wymagań operacyjnych). Jednolity zbiór przepisów zagwarantuje, że inwestorzy będą dokładnie wiedzieli, jakie korzyści uzyskają z inwestowania w Europejskie fundusze kapitału podwyższonego ryzyka.
- Przewiduje się jednolite podejście dla tych kategorii inwestorów, którzy kwalifikują się do zaangażowania kapitału w „Europejski fundusz kapitału podwyższonego ryzyka”. Inwestorami kwalifikującymi się będą inwestorzy branżowi, jak określono w dyrektywie w sprawie rynków instrumentów finansowych w 2004 r. oraz niektórzy inni tradycyjni inwestorzy obracający kapitałem podwyższonego ryzyka (jak np. bogaci klienci indywidualni lub anioły biznesu). Jednolite zasady dotyczące inwestorów obracających kapitałem podwyższonego ryzyka zagwarantują, że wprowadzanie funduszy na rynek może być dostosowane do potrzeb tych kategorii inwestorów.
- Dzięki rozporządzeniu wszyscy zarządzający kwalifikującymi się funduszami kapitału podwyższonego ryzyka otrzymają europejski paszport umożliwiający wprowadzanie na rynek, zapewniający dostęp do kwalifikujących się inwestorów w całej UE. Jest to znaczna poprawa w stosunku do istniejących przepisów w zakresie zarządzania aktywami, w szczególności w odniesieniu do dyrektywy w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (ZAFI) z 2011 r., jako że obecnie obowiązujący paszport, który został ustanowiony w tej dyrektywie, ma zastosowanie jedynie do zarządzających, którzy są odpowiedzialni za aktywa o wartości powyżej 500 mln EUR. Ponadto zasady dotyczące ZAFI tworzą ramy prawne, które zazwyczaj są skierowane do funduszy hedgingowych i spółek zarządzających inwestycjami na niepublicznym rynku kapitałowym, i są mniej odpowiednie dla standardowego funduszu kapitału podwyższonego ryzyka, który według nowych zasad zostałby objęty specjalnie dostosowanymi ramami.
2,5 miliarda euro na zwiększenie konkurencyjności oraz małe i średnie przedsiębiorstwa w latach 2014-2020
COSME
Promowanie dostępu do finansowania oraz wspieranie przedsiębiorczości, w tym tworzenia nowych przedsiębiorstw, to zasadnicze punkty nowego programu wsparcia finansowego przedstawionego przez Komisję Europejską w Brukseli. Dysponujący środkami w wysokości 2,5 mld euro na lata 2014-2020 Program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (program COSME) stanowi instrument finansowania, który w dużym zakresie kontynuuje działania objęte obecnym Programem ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP). Nowy program skierowany jest zwłaszcza do:
1) przedsiębiorstw, w szczególności małych i średnich (MŚP), które skorzystają z łatwiejszego dostępu do finansowania swojej działalności gospodarczej,
2) obywateli, którzy chcą pracować na własny rachunek i mają problemy związane z założeniem lub prowadzeniem własnej działalności gospodarczej,
3) władz państw członkowskich, które uzyskają lepsze wsparcie dla działań zmierzających do opracowania i realizacji skutecznych reform polityki.
Według władz Komisji Europejskiej, ułatwienie małym i średnim przedsiębiorstwom dostępu do finansowania, rynków i działań w zakresie przedsiębiorczości stanowi klucz do wyjścia z kryzysu. Program ten pomoże uwolnić potencjał wzrostu przedsiębiorstw, koncentrując się na pobudzeniu dzisiejszego przemysłu. Wzmocniona zostanie konkurencyjność przedsiębiorstw i powstaną nowe miejsca pracy, co ostatecznie doprowadzi do wzmocnienia potencjału wzrostu unijnej gospodarki.
Program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw skoncentruje się na instrumentach finansowych oraz wspieraniu internacjonalizacji przedsiębiorstw. Zostanie on uproszczony, dzięki czemu małym przedsiębiorstwom będzie łatwiej z niego skorzystać. Cele ogólne programu to:
- Poprawa dostępności finansowania dla MŚP w formie instrumentów kapitałowych i dłużnych: Po pierwsze, instrument kapitałowy przeznaczony na inwestycje znajdujące się na etapie wzrostu zapewni MŚP zwrotne finansowanie kapitału na warunkach komercyjnych, głównie w formie kapitału wysokiego ryzyka i przy udziale pośredników finansowych. Po drugie, instrument dłużny zapewni MŚP bezpośrednie lub inne rozwiązania dotyczące podziału ryzyka uzgodnione z pośrednikami finansowymi w celu pokrycia kredytów.
- Poprawa dostępu do rynków wewnątrz Unii i poza nią: Za pośrednictwem Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości (Enterprise Europe Network) świadczone będą usługi wsparcia przedsiębiorstw ukierunkowane na wzrost, w celu ułatwienia przedsiębiorstwom ekspansji na jednolitym rynku. Program ten zapewni też wsparcie dla MŚP poza granicami UE. Przewidziano również wsparcie międzynarodowej współpracy przemysłowej, zwłaszcza w zakresie ograniczenia różnic w otoczeniu regulacyjnym i biznesowym między UE a jej głównymi partnerami handlowymi.
- Promowanie przedsiębiorczości: Działania obejmą rozwój umiejętności i postaw sprzyjających przedsiębiorczości, zwłaszcza wśród nowych przedsiębiorców, ludzi młodych i kobiet.
Przewiduje się, że rocznie program pomoże 39 tys. firm stworzyć lub zachować 29,5 tys. miejsc pracy oraz wprowadzić na rynek 900 nowych produktów, usług lub procesów. Przedsiębiorcy, szczególnie zamierzający rozpocząć działalność transgraniczną, zyskają łatwiejszy dostęp do kredytów. Na dodatkowe kredyty i inwestycje europejskich przedsiębiorstw przeznaczono 3,5 mld euro. Pula środków finansowych na wdrożenie programu wynosi 2,5 mld euro, z czego 1,4 mld euro zostanie przeznaczone na instrumenty finansowe. Pozostała część środków zostanie wykorzystana na finansowanie Europejskiej Sieci Przedsiębiorczości, międzynarodowej współpracy przemysłowej oraz na kształcenie w zakresie przedsiębiorczości.
HORIZONT
„Horyzont 2020” – Komisja proponuje zainwestować 80 mld euro w badania i innowacje, aby przyspieszyć wzrost i stworzyć miejsca pracy
Bruksela, dnia 30 listopada 2011 r. – Komisja Europejska przedstawiła pakiet środków na rzecz rozwoju badań naukowych, innowacji i konkurencyjności w Europie. Komisarz Máire Geoghegan-Quinn ogłosiła warty 80 mld euro program inwestowania w badania naukowe i innowacje o nazwie „Horyzont 2020”. Z kolei komisarz Androulla Vassiliou przedstawiła strategiczny plan innowacji dotyczący Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT), na który przeznaczono 2,8 mld euro z programu „Horyzont 2020”. Jednocześnie wiceprzewodniczący Antonio Tajani zapowiedział wprowadzenie nowego programu uzupełniającego – którego budżet wyniesie 2,5 mld euro – w celu zwiększenia konkurencyjności i innowacji w małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP). Powyższe programy finansowania będą realizowane w latach 2014-2020 r.
Przedstawiając założenia programu „Horyzont 2020”, unijna komisarz ds. badań, innowacji i nauki, Máire Geoghegan-Quinn powiedziała: „W tak radykalnie zmienionych warunkach gospodarczych potrzebujemy nowej koncepcji europejskich badań naukowych i innowacji. „Horyzont 2020” zapewnia bezpośredni bodziec dla gospodarki oraz bazę naukowo-techniczną i konkurencyjność przemysłu na przyszłość, dzięki czemu nasze społeczeństwo będzie funkcjonowało w bardziej inteligentny i zrównoważony sposób, sprzyjający również włączeniu społecznemu.”
„Horyzont 2020” stanowi pierwszą inicjatywę skupiającą w jednym programie wszystkie unijne środki finansowania badań naukowych i innowacji. Dotyczy on przede wszystkim przekształcania odkryć naukowych w innowacyjne produkty i usługi, które otworzą nowe możliwości dla przedsiębiorstw i poprawią jakość życia. Jednocześnie w programie znacząco ograniczono formalności, upraszczając przepisy i procedury, aby przyciągnąć większą liczbę wybitnych naukowców i innowacyjnych przedsiębiorstw.
Fundusze programu „Horyzont 2020” zostaną przeznaczone na trzy główne cele.
Po pierwsze, program ma wspierać czołową pozycję UE w nauce dzięki budżetowi w wysokości 24,6 mld euro (obejmującemu 77-proc. zwiększenie środków na rzecz Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, która osiąga doskonałe wyniki).
Po drugie, program zakłada zapewnienie europejskim przedsiębiorcom wiodącej pozycji w zakresie innowacji przemysłowych, na co przeznaczono 17,9 mld euro. Obejmuje to znaczącą inwestycję w wysokości 13,7 mld euro w najważniejsze technologie, a także lepszy dostęp do kapitału oraz wsparcie dla MŚP.
Po trzecie, 31,7 mld euro przeznaczono na ważne kwestie dotyczące wszystkich Europejczyków, które podzielono na sześć głównych zagadnień: zdrowie, zmiany demograficzne i dobrostan; bezpieczeństwo żywnościowe, zrównoważone rolnictwo, badania morskie oraz gospodarka ekologiczna; bezpieczna, ekologiczna i efektywna energia; inteligentny, ekologiczny i zintegrowany transport; działania w dziedzinie klimatu, efektywna gospodarka zasobami i surowcami; integracyjne, innowacyjne i bezpieczne społeczeństwa.
Program „Horyzont 2020” należy do głównych filarów tzw. Unii innowacji – jednej inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020”, której celem jest zwiększenie konkurencyjności Europy na świecie. Unia Europejska przoduje na świecie w wielu technologiach, ale zarówno tradycyjne potęgi gospodarcze, jak i gospodarki wschodzące stanowią dla niej coraz większą konkurencję. Wniosek Komisji zostanie omówiony przez Radę i Parlament Europejski, a jego przyjęcie ma nastąpić do końca 2013 r.
Prostsza struktura programu, jeden zbiór przepisów i ograniczenie biurokracji sprawią, że dostęp do finansowania z programu „Horyzont 2020” będzie łatwiejszy. Program „Horyzont 2020” zakłada: znaczące uproszczenie procedury zwrotu środków dzięki wprowadzeniu jednolitej stawki ryczałtowej dla kosztów pośrednich oraz stosowaniu tylko dwóch stawek finansowania – na badania naukowe i na działania związane z rynkiem; jeden punkt dostępu dla uczestników; uproszczenie formalności przy opracowywaniu wniosków oraz zniesienie niepotrzebnych kontroli i audytów. Jednym z najważniejszych celów powyższych rozwiązań jest skrócenie okresu między złożeniem wniosku o przyznanie grantu a otrzymaniem finansowania o średnio 100 dni, co oznacza przyspieszenie realizacji projektów.
Komisja podejmie starania, aby udostępnić program większej liczbie uczestników z całej Europy, dzięki analizie możliwych synergii z funduszami przyznawanymi w ramach unijnej polityki spójności. Na podstawie programu „Horyzont 2020” w regionach o słabszych wynikach zostaną określone potencjalne centra doskonałości, którym zaproponuje się doradztwo strategiczne i wsparcie, natomiast fundusze strukturalne UE można wykorzystać do unowocześnienia infrastruktury i wyposażenia.
Kwota 3,5 mld euro zostanie przeznaczona na powszechniejsze stosowanie instrumentów finansowych, które pozwalają uzyskać pożyczki od instytucji finansowych z sektora prywatnego. Wykazano, że takie rozwiązania bardzo skutecznie przyciągają prywatne inwestycje w innowacje, co bezpośrednio przekłada się na wzrost i nowe miejsca pracy. Z kolei MŚP będą mogły skorzystać z finansowania w wysokości ok. 8,6 mld euro, ponieważ mają one decydujące znaczenie dla innowacji.
Ponadto w ramach programu „Horyzont 2020” zaplanowano zainwestowanie prawie 6 mld euro w rozwój europejskiego potencjału przemysłowego w dziedzinie kluczowych technologii wspomagających, które obejmują: fotonikę oraz mikro- i nanoelektronikę, nanotechnologie, materiały zaawansowane oraz zaawansowane systemy produkcji i przetwarzania, a także biotechnologię. Rozwój wymienionych technologii wymaga wielodyscyplinarnych rozwiązań oraz dużych zasobów wiedzy i kapitału.
Zgodnie z wnioskiem Komisji 5,75 mld euro (co stanowi wzrost o 21 proc.) zostanie przekazane na działania „Maria Curie”, dzięki którym od 1996 r. wsparto szkolenia, mobilność i doskonalenie umiejętności ponad 50 000 naukowców.
Stanowiący nieodłączną część programu „Horyzont 2020” Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT) będzie odgrywał istotną rolę dzięki zaangażowaniu doskonałych wyższych uczelni, ośrodków badawczych i przedsiębiorstw w celu kształcenia przedsiębiorców przyszłości oraz zapewnienia europejskiemu „trójkątowi wiedzy” miejsca w światowej czołówce. Komisja postanowiła znacząco zwiększyć wsparcie dla EIT i zaproponowała dla niego budżet wynoszący 2,8 mld euro na lata 2014-2020 (dla porównania – od założenia instytutu w 2008 r. przyznano na niego 309 mln euro). EIT opiera się na nowatorskiej koncepcji transgranicznych partnerstw publiczno-prywatnych zwanych wspólnotami wiedzy i innowacji (WWiI). Do trzech działających już WWiI, zajmujących się tematyką zrównoważonej energii (WWiI „InnoEnergy”), zmiany klimatu (WWiI „Climate”) oraz społeczeństwa informacyjno-komunikacyjnego (EIT ICTLabs), dołączy w latach 2014-2020 sześć nowych wspólnot.
Finansowanie Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERBN) wzrośnie o 77 proc. do 13,2 mld euro. ERBN wspiera najzdolniejszych i najbardziej twórczych naukowców, aby mogli oni prowadzić nowatorskie badania o najwyższej jakości w Europie, w ramach programu o międzynarodowej renomie.
Program „Horyzont 2020” będzie ponadto wspierał współpracę międzynarodową, aby poprawić wyniki i zwiększyć atrakcyjność UE w dziedzinie badań naukowych, wspólnie rozwiązywać problemy globalne oraz wspierać politykę zewnętrzną UE.
Wspólne Centrum Badawcze (JRC), będące wewnętrzną służbą naukową Komisji Europejskiej, będzie nadal zapewniać wsparcie naukowo-techniczne niezbędne do kształtowania polityki UE we wszystkich dziedzinach – od środowiska, rolnictwa i rybołówstwa po nanotechnologię i bezpieczeństwo jądrowe.
Źródło:
